Is een gewapend VS-Iran conflict onafwendbaar?

De afgelopen weken is de spanning tussen de VS en Iran hoog opgelopen. De trigger was de aankondiging van President Hassan Rouhani dat Iran de productie van verrijkt uranium wil opvoeren. Rouhani hield één slag om de arm. Alleen de Europese Unie (EU) kan volgens hem nog voorkomen dat Iran zijn dreigement uitvoert. Het moet dan binnen 60 dagen laten zien dat het zich niets aantrekt van de door de VS ingestelde sancties, gewoon handel blijft drijven en daarmee voorkomt dat de economie van Iran instort. Als dat niet lukt – en dat is zo goed als zeker het geval – zal Iran het verrijkingsdreigement vermoed ik uitvoeren.
De vraag is dan ‘wat doet Trump’. Staat hij toe dat Iran een atoomwapen ontwikkelt en daarmee het bestaansrecht van Israël bedreigt? Iran heeft tenslotte gezworen de “Zionistische Staat” te vernietigen.

Nucleaire deal

Nadat de VS het nucleaire akkoord, het Joint Comprehensive Plan of Actionvan de permanente leden van de Veiligheidsraad plus Duitsland met Iran, hadden opgezegd en weer sancties hadden ingesteld bleef Iran aanvankelijk het nucleaire akkoord gewoon uitvoeren. De inspecteurs van het International Atomic Energy Agency (IAEA) bevestigden dat ook. De andere partners van het nucleaire akkoord waaronder de EU gingen niet mee met de VS sancties en bleven handel drijven met en olie importeren uit Iran. Dat mocht aanvankelijk ook van de VS. Trump had een waiver gegeven om dit tijdelijk te blijven doen. Die waiver is nu ingetrokken. Als de EU-landen, China en Rusland doorgaan met hun Iran transacties lopen bedrijven uit deze landen het risico in de VS geen zaken meer te kunnen doen. Zelfs hun banktegoeden in de VS kunnen worden bevroren. Dat de EU aan de door Iran gestelde voorwaarde om gewoon handel te blijven drijven zal voldoen is dus niet echt waarschijnlijk.

Spanning loopt op

Trump is bezig de druk op Iran op te voeren. Niet alleen met het instellen van sancties, maar ook met ‘gunboat policy’. Hij heeft een vliegdekschip met volledig eskader naar de Perzische Golf gestuurd, B-52 bommenwerpers op de VS luchtmachtbasis in Qatar gestationeerd en aangekondigd dat 1.500 troepen of zoveel meer als nodig is zullen volgen. De vraag is of het bij opvoeren van de druk en dreigementen blijft of dat de VS ook werkelijk overgaan tot het bombarderen en uitschakelen van de Iraanse nucleaire faciliteiten. Vooralsnog volhardt Iran in het weerstaan van de VS eis om een nucleair akkoord te tekenen zonder einddatum, zoals dat met het huidige akkoord wel het geval is, inclusief een verbod op ballistische lange afstandsraketten, die Israël en Europa kunnen bereiken.

Sancties

De sancties beginnen ondertussen te bijten. De economie van Iran staat op instorten. Dat is ook precies de bedoeling van Trump. Hij wil niet alleen voorkomen dat Iran een nucleaire macht wordt, hij wil tevens de invloed van het land in het Midden-Oosten terugdringen. De sancties slaan twee vliegen in één klap. Met de economische achteruitgang van Iran is er minder geld voor avonturen van de sjiitische milities in Syrië en Irak en voor de Iraanse proxy-legers. Met name Hezbollah heeft daar last van. Het is voor het reilen en zeilen van de organisatie voor een belangrijk deel afhankelijk van financiering uit het sjiitische moederland.

Met minder invloed van Iran in de regio krijgt Israël wat lucht en krijgen de bondgenoten van de VS, met Saoedi-Arabië als grootste vijand van Iran voorop, meer armslag. Niet onbelangrijk in verband met de komende ‘Deal of the Century‘. Om het nieuwe Amerikaanse vredesplan voor het Midden-Oosten te laten slagen heeft de VS zijn bondgenoten, met name Jordanië en Saoedi-Arabië, hard nodig. Mijn collega Ernst Lissauer lichtte onlangs al een tipje van de sluier op.

https://twitter.com/ErnstLissauer/status/1132208290719571968

Tegenoffensief

Iran speelt hoog spel. Het weerstaat, althans vooralsnog, niet alleen de Amerikaanse druk, maar organiseert via z’n proxy’s in het Midden-Oosten ook tegenacties op de bondgenoot van de VS, Saoedi-Arabië. Zo hebben de Houthi’s in Jemen drone aanvallen op Saoedische olieinstallaties uitgevoerd die het sluiten van een pijpleiding tot gevolg hadden. Vervolgens vonden onverklaarbare explosies plaats op 4 Saoedische olietankers voor de kust van de Verenigde Arabische Emiraten. Iran ontkent in alle toonaarden betrokkenheid, maar algemeen wordt aangenomen dat de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC) hier achter zat.

Militair ingrijpen

Wanneer de 60 dagen voorbij zijn en Iran daadwerkelijk overgaat tot het verrijken van uranium, zullen de Amerikanen volledig in de regio zijn gemobiliseerd. Het zal dan aankomen op de beslissing van de opperbevelhebber van de Amerikaanse strijdkrachten of en zo ja op welke wijze de Iraanse nucleaire faciliteiten onschadelijk zullen worden gemaakt. Trump zal z’n beslissing uiteindelijk van z’n eigen inschatting van de situatie laten afhangen, maar z’n adviseurs zullen hem verschillende scenario’s voorhouden. Veiligheidsadviseur John Bolton zal aandringen op militair ingrijpen en Secretary of State Mike Pompeo zal waarschijnlijk His Masters Voice zijn. Maar vanuit het State Departement zelf, het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken, zullen ook gematigdere geluiden klinken. En zeker vanuit het door de Democraten beheerste Huis van Afgevaardigden zal alles in het werk worden gesteld om een nieuwe oorlog van de VS in het Midden-Oosten te voorkomen.

Verkiezingsbelofte

De Amerikaanse President is mede verkozen op zijn belofte ‘America first’. Geen avonturen meer in de rest van de wereld. De oorlog tegen Saddam Hussein in Irak heeft al genoeg Amerikaanse levens gekost. Bovendien kan de inhoud van de schatkist beter besteed worden aan binnenlandse noden dan aan kostbare oorlogen buiten de VS. Anderzijds kan Trump de Iraanse weigering om een volledig nucleair akkoord te sluiten niet over z’n kant laten gaan. Hij is een zakenman en staat bekend om zijn Art of the Deal. Maar succesvol kan hij in dit geval alleen zijn als Iran uiteindelijk buigt en toegeeft aan de eis een nieuw nucleair akkoord te sluiten. Daar ziet het echter nog niet naar uit.

Zenuwoorlog

Wordt het derhalve een wedstrijd wie de langste adem heeft? We hebben bij Noord Korea gezien dat Trump niet doorzette en Kim Yong-un in ieder geval meer tijd heeft gegeven om op de Amerikaanse eis van volledige nucleaire ontwapening in te gaan. En ook in het handelsconflict met China heeft Trump uitstel van executie verleend voor importheffingen en China meer tijd gegeven om tot een akkoord met de VS te komen. Richting Iran heeft Trump inmiddels ook laten weten dat hij op een telefoontje wacht. Maar hoe lang hij daarop wil wachten is de ‘one million dollar question’.

Andere partners nucleair akkoord

Een andere vraag is hoe Rusland, China en de EU zullen reageren. Zullen zij vanaf de zijlijn toekijken of zullen zij tegenspel bieden. Rusland heeft tenslotte samen met Turkije en Iran een tripartiete alliantie gesloten om de burgeroorlog in Syrië te beëindigen. En China zal niet graag zijn belangrijke leverancier van olie verliezen.

De EU? Ja, dat hebben we gezien. Onder leiding van buitenlandcheffin Mogherini houdt de EU halsstarrig vast aan het nucleaire akkoord met Iran, terwijl het verstandiger zou zijn de zijde van de VS te kiezen. Zelfs het onlangs toegeven door Iran’s Geestelijk Leider Khamenei, dat hij nooit geloofd heeft in het nucleaire akkoord, heeft de EU niet van positie doen veranderen.

https://twitter.com/Diplo_JV/status/1131462274059833344

Met name bondskanselier Merkel lijkt afstand te nemen van de VS van Trump. Zij en de Franse president Macron hebben weinig vertrouwen meer in de Amerikaanse president. Zij zetten niet voor niets in op een eigen EU-leger. Bovendien heeft Duitsland grote commerciële belangen in Iran. Dat de EU veel tegenwicht kan bieden bij een eventuele militaire actie van de VS in Iran valt echter niet te verwachten.

Eindspel

De ontknoping van de oplopende spanning tussen de VS en Iran laat nog even op zich wachten. Hopelijk wint het gezonde verstand het van het Iraanse geloofsartikel om Israël te vernietigen en geven de ayatollahs toe aan de eis van de Grote Satan. Het alternatief is een volledige ineenstorting van de economie met mogelijke ‘regime change’ als gevolg. Zo suïcidaal zullen de ayatollahs, mag je aannemen, niet zijn.

Aan de andere kant staat het regime niet bekend om zijn inschikkelijkheid. Een escalatie van het conflict valt geenszins uit te sluiten. Als de VS zich gedwongen zien tot een ‘chirurgisch’ bombardement van de Iraanse nucleaire installaties, zal Iran als vergelding hoogstwaarschijnlijk z’n proxy’s Hezbollah en Hamas oproepen de wapens op te nemen tegen Israël. Een voorproefje van een dergelijk scenario hebben we onlangs gezien met de raketbeschietingen door Hamas vanuit Gaza. Een veel grotere impact zou een beschieting door Hezbollah hebben. Iran heeft zijn proxy in zowel Syrië als Libanon voorzien van duizenden geavanceerde raketten, die Tel Aviv en ieder ander doel in Israël kunnen raken.

Als dat gebeurt, zal Israël retaliëren met een grondoorlog. Maar nogmaals, laten we hopen dat dit doemscenario zich niet voltrekt.

0 Responses to “Is een gewapend VS-Iran conflict onafwendbaar?”



  1. Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s




Categorieën


%d bloggers liken dit: